renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy

Wiadomości ogólne
Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:
jest niezdolny do pracy,
ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,
niezdolność do pracy powstała w określonych ustawą okresach składkowych (okres zatrudnienia, okres ubezpieczenia) i nieskładkowych (np. w okresie pobierania zasiłku chorobowego lub opiekuńczego) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Pojęcie niezdolności do pracy
Za niezdolną do pracy uważa się osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu.
Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Za częściowo niezdolną do pracy uważa się osobę, która utraciła - w znacznym stopniu - zdolność do pracy zgodnej z posiadanym przez nią poziomem kwalifikacji.

W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji.
Staż uprawniający do renty
Okres składkowy i nieskładkowy wymagany do przyznania renty uzależniony jest od wieku osoby, w jakim powstała niezdolność do pracy. Okres ten wynosi:
1 rok - jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat,
2 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat,
3 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat,
4 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat,
5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.
Okres wymaganych 5-ciu lat w odniesieniu do osób, u których niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30. roku życia, musi przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przypadającego przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinnej, renty szkoleniowej.

Jeżeli ubezpieczony nie osiągnął wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, warunek posiadania wymaganego okresu uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony został zgłoszony do ubezpieczenia przed ukończeniem 18 lat albo w ciągu 6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej oraz do dnia powstania niezdolności do pracy miał bez przerwy lub z przerwami nieprzekraczającymi 6 miesięcy, okresy składkowe i nieskładkowe.

Artykułem 24 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. nr 135, poz. 1268) został wprowadzony, z mocą od 1 października 2003 r., nowy zapis art. 57 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Art. 57 ust. 2 umożliwia przyznanie renty nawet wówczas, gdy niezdolność do pracy powstała w okresie późniejszym niż 18 miesięcy od ustania okresów wskazanych w ustawie. Z przepisu tego mogą skorzystać te osoby, które:
zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy,
spełniają warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego oraz
legitymują się co najmniej 20-letnim (w przypadku kobiety) i 25-letnim (w przypadku mężczyzny) okresem składkowym i nieskładkowym.
Przykład 1
W maju 2007 r. z wnioskiem o rentę z tytułu niezdolności do pracy wystąpiła 40-letnia kobieta legitymująca się 20-letnim okresem składkowym i nieskładkowym, która po zaprzestaniu pobierania w październiku 2004 r. zasiłku dla bezrobotnych nie podjęła żadnej pracy. Lekarz orzecznik stwierdził całkowitą niezdolność do pracy. Została również ustalona data powstania tej niezdolności - maj 2007 r.
W związku z wprowadzoną nową regulacją, od października 2003 r. możliwe jest pozytywne załatwienie sprawy, tj. przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, mimo że niezdolność do pracy powstała po upływie 18 miesięcy od ustania pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Przykład 2
W październiku 2007 r. wpłynął do oddziału ZUS wniosek w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy. O rentę ubiega się mężczyzna legitymujący się ponad 26-letnim stażem (okresy składkowe i nieskładkowe), tj.:
okres studiów od 1 października 1970 r. do 30 września 1975 r. - okres nieskładkowy,
okres zatrudnienia od 1 grudnia 1975 r. do 31 grudnia.1991 r. - okres składkowy,
okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 2 stycznia 1992 r. do 30 czerwca 1992 r. - okres składkowy,
okres prowadzenia działalności gospodarczej od 1 lipca 1992 r. do 30 października 1993 r. - okres składkowy,
okres prowadzenia działalności gospodarczej od 1 października 1997 r. do 31 stycznia 2001 r. - okres składkowy.
Lekarz orzecznik stwierdził całkowitą niezdolność do pracy od 20 września 2007 r. W tym przypadku będzie wydana decyzja odmawiająca prawa do renty, gdyż nie został spełniony warunek udowodnienia wymaganego 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.

Przykład 3
Z wnioskiem o rentę wystąpiła kobieta, która zakończyła pobieranie zasiłku dla bezrobotnych z dniem 30 września 2002 r. a od 1 października 2002 r. jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Kobieta posiada ponad 20-letni okres składkowy od 1 marca 1980 r. do 30 września 2002 r. (okres zatrudnienia i pobierania zasiłku dla bezrobotnych). Lekarz orzecznik stwierdził częściową niezdolność do pracy powstałą po upływie 18 miesięcy od zaprzestania pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Organ rentowy wyda decyzję odmawiającą prawa do renty. Częściowa niezdolność do pracy nie uprawnia do zastosowania nowej regulacji art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej.
Rodzaje rent
Renta stała przysługuje osobie, której niezdolność do pracy została uznana za trwałą.
Renta okresowa - jeśli niezdolność do pracy ma charakter czasowy. Przysługuje ona przez okres wskazany w decyzji organu rentowego.

Z dniem 1 listopada 2005 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. nr 169, poz. 1412), wprowadzająca zmiany w zakresie ustalania przewidywanego okresu niezdolności do pracy.
Zgodnie z tą nowelizacją niezdolność do pracy jest orzekana na okres nie dłuższy niż 5 lat, chyba że według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego okresu - wówczas niezdolność do pracy będzie orzekana na okres dłuższy niż 5 lat.

Przepisy stanowią również, że jeżeli osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy przez okres co najmniej ostatnich 5 lat poprzedzających dzień badania lekarskiego brakuje mniej niż 5 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego, tj. 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny, w przypadku dalszego stwierdzenia niezdolności do pracy orzeka się niezdolność do pracy na okres do dnia osiągnięcia tego wieku.
Renta szkoleniowa
Jeśli ubezpieczony spełni warunki wymagane do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy i uzyska orzeczenie o celowości przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie, może otrzymać rentę szkoleniową. Renta przyznawana jest na okres 6 miesięcy. Na wniosek starosty istnieje możliwość przedłużenia tego okresu na czas niezbędny do przekwalifikowania zawodowego o dalsze 30 miesięcy.
Okres 6 miesięcy może ulec skróceniu, jeśli przed upływem tego okresu starosta zawiadomi organ rentowy o braku możliwości przekwalifikowania do innego zawodu lub o tym, że osoba zainteresowana nie poddaje się przekwalifikowaniu zawodowemu.
Wysokość renty
Wysokości renty ustala się w następujący sposób:
1) renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy:
- 24% kwoty bazowej,
- po 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok okresów składkowych, z uwzględnieniem pełnych miesięcy,
- po 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych, z uwzględnieniem pełnych miesięcy,
- po 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok okresu brakującego do pełnych 25 okresów składkowych i nieskładkowych, przypadających od dnia zgłoszenia wniosku o rentę do dnia ukończenia przez wnioskodawcę 60 lat, tzw. staż hipotetyczny,

2) renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy - wynosi 75% renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
3) renta szkoleniowa wynosi 75% podstawy jej wymiaru. Renta szkoleniowa nie może być niższa niż najniższa wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Przykład
W marcu 2007 r. z wnioskiem o rentę z tytułu niezdolności do pracy wystąpiła kobieta legitymująca się 3 letnim okresem opieki nad dzieckiem (okres nieskładkowy) i 26 letnim okresem pracy (okres składkowy). Lekarz orzecznik stwierdził istnienie częściowej niezdolności do pracy. Pozostałe warunki, wymagane do przyznania renty, zostały również spełnione i świadczenie zostało przyznane. Do ustalenia podstawy wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy zainteresowana wskazała wynagrodzenie osiągane w okresie 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. w latach 1996 - 2005. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 172,30%. Oddział do wyliczenia renty zastosował kwotę bazową wynoszącą 2059,92 zł. Podstawa wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy wynosi więc 3549,24 zł (172,30 % x 2059,92 zł).
Wysokość renty wynosi:

24% x 2059,92 zł
= 494,38 zł
26 x 1,3% x 3549,24 zł
= 1199,64 zł
3 x 0,7% x 3549,24 zł
= 74,53 zł
  1768,55 zł

W związku z tym, ze została przyznana renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy przysługuje zainteresowanej 75% z wyliczonej kwoty, a więc 1326,41 zł (75% x 1768,55 zł)

Przykład
W marcu 2007 r. z wnioskiem o rentę z tytułu niezdolności do pracy wystąpił mężczyzna legitymujący się 5 letnim okresem nauki w szkole wyższej (okres nieskładkowy) i 28 letnim okresem pracy (okres składkowy). Lekarz orzecznik stwierdził całkowitą niezdolności do pracy. Pozostałe warunki, wymagane do przyznania renty, zostały także spełnione i świadczenie zostało przyznane. Do ustalenia podstawy wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy zainteresowany wskazał wynagrodzenie osiągane w okresie 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. w latach 1987 - 1996. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 128,73%. Oddział do wyliczenia renty zastosował kwotę bazową wynoszącą 2059, 92 zł. Podstawa wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy wynosi więc 2651,74 zł (128,73 % x 2059,92 zł.)
Wysokość renty wynosi:

24% x 2059,92 zł
= 494,38 zł
28 x 1,3% x 2651,74 zł
= 965,23 zł
5 x 0,7% x 2651,74 zł
= 92,81 zł
  1552,42 zł

Orzekanie o niezdolności do pracy
Oceny niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Lekarz orzecznik ocenia niezdolność do pracy, jej stopień a także dokonuje ustaleń dotyczących:
daty powstania niezdolności do pracy,
trwałości lub przewidywanego okresu trwania niezdolności do pracy,
związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami,
niezdolności do samodzielnej egzystencji,
celowości przekwalifikowania zawodowego.
Od orzeczenia lekarza nie przysługuje odwołanie. Orzeczenie stanowi podstawę dla organu rentowego do wydania decyzji w sprawie świadczeń uzależnionych od stwierdzenia niezdolności do pracy.

Od 1 stycznia 2005 r. weszły w życie przepisy wprowadzające dwuinstancyjność w postępowaniu orzeczniczym. Organem orzekającym w I instancji jest lekarz orzecznik ZUS, natomiast w II instancji orzekają komisje lekarskie Zakładu. Od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS osobie zainteresowanej przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu do komisji lekarskiej Zakładu w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. Sprzeciw można wnieść za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej. Prawo wniesienia sprzeciwu przysługuje od orzeczenia lekarza orzecznika wydanego po 31 grudnia 2004 r.
Wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy
Do wniosku o przyznanie renty należy dołączyć:
zaświadczenie o stanie zdrowia, wydane przez lekarza prowadzącego leczenie,
ankietę (druk ZUS N-10 wywiad zawodowy...) wypełnioną przez zakład pracy,
dokumenty potwierdzające przebyte okresy składkowe i nieskładkowe,
zaświadczenie wystawione przez zakład pracy wg wzoru określonego przez ZUS (druk ZUS Rp-7); dopuszcza się możliwość dokumentowania wysokości wynagrodzenia legitymacją ubezpieczeniową zawierającą odpowiednie wpisy, zaświadczeniami wystawianymi przez archiwum.

źródło:
ZUS

Oprócz renty twoja mama może starać się o dodatek pielęgnacyjny z opieki społecznej w wysokości ok 160 zł ale musi mieć orzeczony stopień niepełnosprawności. Taki dodatek ma mój brat.

Dziękuję pięknie:*