życie nastolatek to koszmar

uważam,że absolutnie masz rację,nie chcę uogólniać,ale jednak dziewczyny żyją i dorastają pod taką straszną presją jak nigdy
konsekwencje?depresja,bulimia,anoreksja,ciąża,przemoc...

nie mają wcale w sobie delikatności i wrażliwości:-(

Nie nazwałabym tego "koszmarem".Owszem, pewien rodzaj nacisku istnieje - ale raczej ze strony mediów. Reszta to już tylko banalne pójście na łatwiznę, bo w dobie XXI wieku wszystko powinno być podane na tacy - super figura, świetna praca, nieskończona miłość i szczęście.

Tylko że nikt tym młodziutkim dziewczynom (i chłopakom, bo dotyczy to obojga płci) nie wytłumaczył, że tak naprawdę to wszystko nie leży na ulicy. Że trzeba wysiłku, pracy, wyrzeczeń. Mówimy takiej nastolatce - "powinnaś zdobyć wykształcenie", ale nikt nie wspomni, ile nieprzespanych nocy nad książkami będzie trzeba spędzić. Tak samo z pracą - przecież głośno nie będzie się mówić, że żeby znaleźć wymarzoną często trzeba wydrukować ryzę papieru z CV i przetułać się po nisko płatnych posadach, by zdobyć tę podziwianą.

I co ma wtedy robić taka nastolata? Myśli: muszę mieć superfigurę, więc zaczyna się głodzić, bo przecież racjonalne odżywianie trzeba kontrolować non stop, a uprawianie sportu też wymaga codziennego włożenia dresu i wypocenia litró potu. Łatwiej przestać jeść - efekty widać już po kilku dniach, nie tygodniach.
Podobnie z miłością - budowanie trwałego związku zajmuje lata, lata poznawania się, wytwarzania zaufania. To stanowczo za długo, łatwiej jest przeskoczyć od razu do momentu zdejmowania majtek - przecież włąściwie to chodzi o to samo, tylko dystans krótszy.

Pytanie tylko - dlaczego nie mówi się młodym ludziom o trudach, pracy nad sobą, wytrwałości? Żeby ich nie wystraszyć na starcie? A może żniwo zbiera tzw. bezstresowe wychowanie, wyręczanie dzieciaków we wszystkim - "bo jeszcze się w życiu narobisz"?
Jakakolwiek byłaby odpowiedź na te pytania, to nasza wina, dorosłych ludzi. To my wychowujemy te społęczne kaleki, które w najlepszym wypadku siedzą do 30. roku życia na utrzymaniu rodziców, w najgorszym - tracą życie w nałogach.

Zawsze młodzież miała swój świat i swoje problemy.Zawsze wierzyław co innego i dążyła do innych celów niz rodzice czy obowiązujące normy.My jako młodzi ludzie robiliśmy to samo.Nie oczekujmy że nasze dzieci będa inne.Obowiązkiem rodziców jest patrzenie na to co się dzieje i wspieranie młodych a nie wyręczanie ich w zdobywaniu kolejnych doświadczeń.Nasze rady przyniosą skutek tylko wtedy gdy nie będziemy się narzucać i pozwolimy młodym na odrobinę prywatności i możliwość doświadczeń.Jeżeli nasze kontakty będą partnerskie to osiągniemy cel.Wychowałam 2 dzieci i wydaje mi się że mam całkiem poprawne stosunki z nimi do dziś.Każde dziecko jest inne.I u mnie też.Jedno bardziej otwarte i meldujące mi wszystko co sie dzieje a drugie bardziej skryte ale i tak mi w końcu powierzy swoje problemy i szuka wsparcia czy pomocy.Nam rodzicom pozostało być cierpliwymi i korygującymi błędy.Sami nie jesteśmy idealni i w młodości też przechodziliśmy przez różne zakręty a więc teraz mając własne potomstwo - pozwólmy im dorastać.Jeżeli już wystąpią jakieś problemy z alkoholem, narkotykami czy tp. to wtedy szukajmy pomocy u fachowców bo my nie będziemy wstanie sami tego rozwiązać.Nasze wsparcie jest istotne ale nie jedyne.Wsłuchujmy się w młodych i rozmawiajmy.To dużo daje a czasami wystarcza.

Mi się wydaje że przejście tego burzliwego okresu zależy od wielkości miasta/miasteczka/wsi, w którym mieszkają nastolatki, od rówieśników, z którymi nastolatki się spotykają. Rodzice praktycznie w ogóle nie mają nic do gadania. Przykładem może być moja kuzynka, jedynaczka, z rodzicami próbującymi ustrzec ją przed niebezpieczeństwami, ale też bez przesady. Owa kuzynka mieszka w niedużym mieście, gdzie dużo osób się zna, jedno liceum, kilka techników. Gdy ona miała lat 15 ja byłam dla niej i jej chłopaka wytworem kosmosu, bo jak dziewczyna w wieku 17 lat może być dziewicą?;o Było to dla niej nie do pojęcia. Robiła awantury swojemu chłopakowi w środku miasta o to że dostał esemesa od koleżanki. Darła się tak, że osoba patrząca z boku mogłaby powiedzieć, że na bank rodzina patologiczna. A już na pewno można tak było stwierdzić jak on ją uderzył w twarz, a ona zaczęła się z tego śmiać! Na mój komanetarz odezwała się tylko "że przecież to normalne". Po tych słowach uciekłam do domu. Zapomniałam powiedzieć, że wtedy ta 15;etnia dziewczyna wyglądała na 23letnia.

Kolejnym przykładem może być moja przyjaciółka i jej brat. Tu z kolei miasto duże. Rodzice pracujący, wykształceni, aczkolwiek niezarabiający kokosów. Dziewczyna obracała się w podstawówce w dzieciach znajomych rodziców, z nimi się przyjaźniła. Natomiast chłopak znalazł sobie przyjaciół w szkole. A że on był starszy to rodzice posłali go do szkoły która znajdowała się w pobliżu domu, niestety w nieciekawej dzielnicy. I się zaczęło. Najpierw alkohol. Ciągneło się i ciągnęło, ale zmiana szkoły na gimnazjum. Tam starym zwyczajem chłopak wyszukał sobie najprostsze do zdobycia towarzystwo, ale bardzo nieciekawe. Skończył się alkohol, ale zaczęły się dragi i fajki. W technikum to samo towarzystwo jednak udało się wsyzstkim wspólnie wyciągnąć go z tego błota. Zostały tylko fajki, ale i tak to jest najmniejsze zło z tych trzech rzeczy. Teraz chłopak jest po 20, jest przemiły i pomocny. Odciął się od swoich znajomych, jak dzwonią, żeby się spotkać to zawsze odmawia, zajął się swoją pasją.

Wszystko więc zależy od charakteru i od towarzystwa. Teraz niestety, mogę to zauważyć po swoich znajomych, że z roku na rok młodzież jest coraz gorsza. Rocznikom starszym ode mnie rzadko kiedy zdarzały się jakieś wyskoki, mój rocznik dzieli się pół na pół, natomiast te młodsze to już mnie samą to przeraża, że gimnazjaliści a w sumie bardziej gimnazjalistki klną bardziej niż szewc, wyciągają papierosy z torebek i się z tym nie kryją, a wieczorami siedzą pod blokiem i piją piwo <!>. Mam 20 lat, ale za "moich czasów" ludzie wtedy w moim wieku tak nie robili.
Miałam się nie rozpisywać

Według mnie przesada, niesprawiedliwe uogólnianie i tragizowanie - młodzież nie jest zła to dorośli zarażają ją własnym postępowaniem.

O to to właśnie . Pomijając już że uważam że tzw bezstresowe wychowanie to według mnie fikcja, nic takiego nigdy i nigdzie nie istniało - każdy młody czy stary człowiek jest ciągle narażony na stresy, to pod resztą sie podpisuje. Podam taki przykład (co prawda od chłopskiej strony): jak byłem bardzo mały to lesie niedaleko domu cały rok chmary chłopaków jeździły na rowerach a inni na boisku grali w piłke albo na deskorolkach po rynku jeździli. Niestety wkrótce komuś zaczeło to wyraźnie przeszkadzać i co?  boisko zastrzeżono tylko dla piłkarzy z klubu, deskorolkowców pognała straż miejska a nawet policja (widać złapała już wszystkich bandytów) a leśne dróżki zamienili a to w trakt spacerowy (no w lecie w niedziele pare osób tam łazi), a to w trase konną (jeźdzców zobaczysz raz na ruski rok) i jeden ochłap - nudną prostą trase rowerową, wszędzie indziej spróbój teraz młodzieńcze pojeździć bicyklem zaraz gajowy cie mandatami straszy. No nic k... tylko iść do baru i sie upić. A może o to właśnie chodzi??? Aby można było szlochać: jaka ta młodzież dzisiaj zła! i zaraz z dumą orzec: za moich czasów...

ale nie rozumiem dlaczego gwiazda z teledysku nie może być autorytetem? wielu muzyków to bardzo dobrzy, mądrzy ludzie który za pomocą muzyki i obrazu przekazują pozytywne wartości.

PS i co takiego nienaturalnego i wstrętnego jest w uprawianiu sexu????

Witam serdecznie,

Jestem mamą prawie 12 letniej dziewczynki. Ostatnio zauważyłam, że córa interesuje się chłopakami w większym stopniu niż dotychczas.
Nie chodzi tu o spotkania czy randki ale o pisywanie w necie na gg itp. portalach. Znam chłopaka z którym pisze - jest w jej wieku i domyślam się że dla niego jest to bardziej zabawa ( i jak na razie wystarczy i mojej córci). Córa biorąc przykład ze swojej kuzynki wyznaje mu miłość, przepraszają się za jakieś( nie wiem jakie) nieporozumienia, zrywają itp.
Patrząc na dzisiejszą młodzież i dzieci jak potrafią być okrótne w stosunku do siebie "wydając" na fora publiczne sekrety, rozsyłając przezz sms-y dość " intymne" wiadomości i zdjęcia, chciałabym uzmysłowić córce jak przykro może jej być gdyby np. taki chłopak chciał z niej zadrwić.
Rozmawiam nią i starałam się jej wytłumaczyć że internet ( nk.pl, gg, itp) są OK pod warunkiem że człowiek nie wypijuje w nim wszystkiego co mu podpowieda język, serce czy nerwy.
Poszukuję lektury którą mogłabym podsunąć córce, która dała by jej do myślenia i zwróciła uwagę na grożące sytuacje.
Słyszy się o samobójstwach zranionych psychicznie nastolatek, a jako matka chciałabym oszczędzić dziecku stresów i wskazać jej dobre kierunki w relacjach damsko - męskich.

Proszę o porady
Pozdrawiam
Magda

I o to mi właśnie chodziło. Wieczna pogoń za środkami do życia i chwilowy nawet brak uwagi a straty nie do odrobienia. Moja córka miała niejakie obawy idąc do gimnazjum, bo jakaś panienka drugoroczna kończąca gimnazjum się na nią uwzięła. Poza tym ona taka ciut metalowa a tam jakieś "plastiki". Strach się bać, że coś człowiek przeoczy
Ostatnie wieści takie, że zbieramy ubranka dla niemowlaka, bo koleżanka urodziła synka. A inna koleżanka we wrześniu ma mieć bliźniaki. A pamiętasz moją zastępową z obozu? Też jest w ciąży. Rany, to nie jest ani środowisko blokowiska z podtekstem bezrobocia (bez urazy) ani jakieś gimnazjum z ogona rankingu a drugie w dzielnicy dużego miasta!

Dzięki za zainteresowanie tematem
Wiem, że czasy są trudniejsze dla wszystkich ale hormony zawsze szalały w nastolatkach. Natomiast jakoś łatwiej było do nich dotrzeć. Może to był zakodowany od małego szacunek do dorosłych?
Myślę, że mam niezły kontakt z córką i dużo ze sobą rozmawiamy na różne tematy W ZHP była, nawet się dochrapała funkcji zastępowej, teraz twierdzi, że już wyrosła. Ja się nie czepiam
Mam natomiast problem z motywowaniem jej do pracy. Uczy się tego co lubi albo tego co wykłada nauczyciel, którego lubi. Przykład: przedmioty artystyczne 6, technika 2 - bo tej baby nie lubi SIC
Próbuję ją przekonać, że nie babie zrobi na złość tylko mniej punktów uzyska na świadectwie gimnazjalnym to się na mnie fuka. Wiem, to okres fukania, wiec się nie przejmuję.
Może jako młoda forumowiczka i siostra nastolatki podpowiesz mi jakich argumentów użyć? Bo chciałabym, żeby nie zmarnowała sobie własnoręcznie szansy na dostanie się do klasy, o której marzy

Po cześci to koszmarne życie fundujemy nastolatkom my dorośli.Uganiamy się za kasą bo dobrze mieć to i tamto i jeszcze to - i nie ma czasu na rozmowęz własnym dorastającym dzieckiem.A czego potrzebuje młody człowiek - miłości,akceptacji,szacunku,zrozumienia.Ale na to nie ma czasu - lepiej dać dziecku kasę na markowy ciuch czy grę komputerową.

Też kiedyś byłam nastolatką -pamiętam kartki na mięso,cukier - o czekoladzie mogłam zapomnieć.Kiedyś musiałam od czwartej rano stać w kolejce aby kupić kawałek kiełubasy.Innym razem wśrodku nocy obudził mnie krzyk jakiegoś człowieka" ludzie pomóżcie" .Następnego dnia wszyscy już wiedzieli że to ZOMO pałowało sąsiada w jego własnym mieszkaniu.I nikt nie miał odwagi mu pomóc...Pamiętam w szkole lekcje Przysposobienia Obronnego -uczyliśmy się zakładać maski na wypadek skarzeń różnego rodzaju.Pamiętam jak kiedyś pytam koleżankę - "czemu ty płaczesz" ona mi na to" ty też płaczesz" .Tamtego dnia wszyscy płakaliśmy - bo w Nowej Hucie zomo gazem łzawiącym "częstowało" protestujących.

Ale mimo tych koszmarów i jeszcze wielu innych czuło się więż z drugim człowiekiem.Ludzie nie zamykali się tak przed sobą jak dziś .Myślę,że dzisiejszy nastolatek jest ogromnie samotny.

Nie,to chyba nie tak ,że im trudniej tym lepiej- może inne podejście do życia ,ludzi.Spotkałam kiedyś pewną starowinkę która poprosiła o pieniążki na chleb.Szłyśmy jakiś czas rozmawiają i zaczeła wspominać czasy drugiej wojny światowej.I co mnie najbardziej zaskoczyło - mówiła ,że ludzie sobie bardziej pomagali,byli dla siebie bardziej ludzcy.Co mieli tym się dzielili.

Nie wiem czy historia nastolatek z filmu"Galerianki" to fikcja czy naprawdę dzieją się takie rzeczy?Mam na myśli prostytucję.

Od zawsze starsi narzekali na młode pokolenie i od zawsze młodzi kontestowali styl zycia rodziców, buntowali się i byli niepokorni. To normalne. Jednak dzisiaj zauważam, że rodzice boją się swoich dorastających dzieci, że są niepewni w swoich przekonaniach i gdzies pogubili zasady.
Świat się zmienił, a dla nas polaków ostatnie dwudziestolecie to rewolucja. Wielu z nas nie potrafiło odnaleźć się w wolnym świecie i to samo zagubienie przekazało swoim dzieciom. Dorośli uznali, że ich dzieci, swobodnie poruszające się wśród atrybutów nowoczesności wiedzą lepiej niż oni co jest dobre i właściwe.

Zawsze się zastanawiam co sobie myśli matka 14-latki, która pozwala swojej córce na całonocną zabawę w dyskotece, w stroju mocno niekompletnym.

Wpadam w stupor na wieść, że rodzice 16-latki pozwalają jej na sypianie z chłopakiem pod ich własnym dachem.

Co sobie myslą rodzice wynajmujący knajpę na calonocną zabawę podlaną alkoholem dla swoich dzieci z okazji ukończenia gimnazjum?

Mozna powiedzieć, że rodzice opuścili swoje dzieci, przestali je chronić, przestali czuwać nad nimi, uznali (z glupoty, z lęku, z własnego pogubienia), że młodzi wiedzą lepiej. I jest jak jest, młodzi nie maja oparcia w rodzicach, nauczycielom na nich nie zależy, kościół odstręcza swoim archaicznym językiem. Dzieciaki zostaja same z internetem i "wolnością bez granic", z której korzystają w sposób nieodpowiedni bo nikt ich inaczej nie nauczył.

Bardzo się zmienił świat od czasów mojego dorastania. Zniknęły granice nie tylko między państwami, ale też te między Dobrem a Złem, między tym co wypada, a co nie wypada, tym co właściwe, a co nie właściwe. Nie ma autorytetów bo zostały zniszczone w ogniu politycznych debat, a rodzice ABDYKOWALI ze swoich ról przewodników i drogowskazów dla swoich dzieci na rzecz debilnych, kolorowych gazetek.

OOOooo w życiu !- POZWÓL, że się NIE zgodzę się z tym stwierdzeniem, bo runąłby mój misternie budowany światopogląd!
A stan wojenny? a okupacja i szare szeregi?

Zgadzam się z mareną i dziękuję za jej mądre i przemyślane słowa
TO chyba im trudniejsze czasy i bardziej pogubieni/zdezorientowani rodzice/dorośli TYM gorsza młodzież!

A odpowiedzialność ,nas dorosłych.Dlaczego zgadzamu się na to aby czasopisma pornograficzne były tak łatwo dostępne.Można je zobaczyć w każdym kiosku ruchu.
Kiedyś mało brakowało a wyleciałbym z pracy - bo nie sprzedałam alkoholu nieletnim.

Kiedyś też byłam nastolatką - i może dobrze że nie było kasy.Nie łaziłam na dyskoteki,nie chlałam piwska bo po prostu na to nie było.

Dzisiejsze nastolatki nastawione są na "mieć i to zaraz".

Myślą,że życie to z całą pewnością ma być lekkie, przyjemne i zabawne.
Myślałam ,że "Galerianki"to fikcja

Tak,rodzice opuścili swoje dzieci dla kariery,szmalu.

Gdy pierwszy raz pojechałam w odwiedziny do teściowej miałam lat 19 i też byłam w SZOKU, że ścieliła łóżko dla NAS-byłam tą sytuacją zawstydzona a było już po oświadczynach...więc to chyba nie przypadłość dzisiejszych rodziców.

A sama jako matka nie komentowałam jak u mojej 18 l córki (w jej mieszkaniu) pomieszkiwał jej chłopak.

Jak dla mnie to 90% zależy od rodziców. Ja mam żal,miałam i będę miała zwłaszcza do matki, która jeździła za mną rowerem by się dowiedzieć gdzie idę, mimo że jej wcześniej powiedziałam.
I to ona zamieniła moje życie w koszmar, odliczam dni kiedy się wyprowadze... I teraz nie umiem nic zbudować na twardych fundamentach, bo wszędzie ona...

Masz rację.

Wynosimy z domu pewne reguły zachowania.
Dla mnie jako dorosłej był to szok ale u nich w domu taki" zwyczaj". Szwagrostwo ze swoimi wybrankami/em do łoża kładło się od lat 16.  A teściowie? dla nich ok.
Teściowa wychodziła z założenia, po co stresować dzieci, po co się maja po krzakach wycierać.

Może jest tak jak pisze Pina, to my rodzice sprawiamy, że życie nastolatek to koszmar.

jak najbardziej, jak najbardziej...
Bycie rodzicem nastolatka to też koszmar.

Choć takie potrafią być słodziutkie te nasze nastolatki.:)

Oj . Myślę, że nastolatki wcale nie są takie głupie, wiedzą co dobre a co złe i nie potrzebują mediów do podejmowania decyzji. Wymienione tutaj nadużywania alkoholu czy coraz częstsza choroba anoreksji to bardzo często efekt wychowania oraz presja rówieśników (niekoniecznie na odchudzanie, anoreksja może być przecież objawem, skutkiem jakiegoś silnego stresu np. patologiczną sytuacją w domu). Jako że sama jestem nastolatką i wśród nastolatków żyję powiem, że bardzo często osoby, które mają w domu bardzo rygorystyczne wychowanie, w szkole zmieniają się w luzaków z papieroskiem w ręku. Na wycieczkach szkolnych są pierwsi do eksperymentowania z alkoholem, sziszą i innymi takimi. Nie można jednak zwalać wszystkiego na rodziców, bo w końcu nastolatki to też ludzie rozumni i wiedzą jakie są skutki palenia, nadużywania alkoholu itd. Prawda?
Telewizja, internet, czasopisma... Co z tego, że nagłówki głoszą "idzie lato - pora schudnąć!"? Czy gdyby w telewizji zaczęto mówić "anoreksja jest trendy, ćpuni mają świetne życie, samobójstwo to świetny sposób na rozwiązywanie problemów" to zwiększyłaby się liczba nastolatków postępujących w ten sposób? Być może tych niemyślących, bo racjonalny człowiek otworzyłby w tym momencie oczy ze zdziwienia i złapał się za głowę z pytaniem co się dzieje?!
Ktoś tutaj też napisał, że nastolatki nie są świadomi tego ile trzeba się uczyć i ile napracować. Oj, sa świadomi, są... Dlatego nie bardzo im się spieszy do pracy, bo wiedzą że to nie przelewki . Nie oszukujmy się, każdy ma jakichś starszych znajomych od których czerpie informacje.
Miałam kiedyś koleżankę, która lubiła imprezki i wprowadzała mnie czasem do swojego towarzystwa. Młodsza byłam niż teraz, mniej więcej od trzynastego roku życia napotykałam się od czasu do czasu na jakieś 'ciekawe' towarzystwo i co? Mogła palić przy mnie grupka osób, ja po prostu wzruszałam ramionami i czekałam aż skończą. Mogłam być na imprezie, na której większość osób się upija. Nie byłam przez to nielubiana, bo nigdy nie wygłaszałam wywodów dot. ich zachowania. Jak mi się nie podobało, wychodziłam, jak podobało to bawiłam się bez alkoholu. Nigdy nie szukałam uciechy w 'zakazanym owocu'. Moja mama zawsze mi powtarzała, że mi ufa, zawsze wyrażała nadzieję na moją dobrą przyszłość, a ja nigdy nie chciałam zawieść jej zaufania . Nie mówię, że teraz nie lubię się napić, nie w tym rzecz przecież . W całej mojej wypowiedzi chodzi o to, że wcale nie tak trudno nastolatkom się żyje. Moim zdaniem o wiele trudniejsze jest życie dorosłe - praca, utrzymanie dzieci, małżeństwo, choroby. Co takiego trudnego jest w pospolitym nastoletnim życiu? Szkoła? Nauka? To naturalna rzecz, kolejne kroki ku dorosłości.

Dzisiaj widziałam jak dwóch młodzianów typu "dres" znosiło młodej mamie wózek z dzieckiem z kładki nad ulicą. Wystarczyło grzecznie poprosić. Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie. Uśmiechnęłam się, bo miło MI się zrobiło

to może i ja coś dorzucę...
  jak każdy byłam kiedyś nastolatka..
teraz jestem mamą nastolatki..
przyznam ze nie jest proste wychowanie dziecka tak aby był człowiekiem z zasadami , wartościami...
Dzisiejsza młodzież no cóż.. czesto jest zwyczajnie chamska , wulgarna , pełna hardości , zarówno do rówiesników jak i osób starszych ..
wydaje mi się ze rodzice robia troche spychalszczyznę na szkołe , uważają że szkoła powinna wychować ich dziecko..
sądże że to własnie w domu dziecko uczy się prawidłowych wzorców , to my jesteśmy jego nauczycielami ..
sądże że rodzice zbyt mało rozmawiają ze swoimi dziećmi!!!!!!!!!!
coraz więcej widze młodzieży która kompletnie nie ma obowiazków.. siedzą w domach przed kompem , zajadają sie czipsami.. dziewczyny 15,16 letnie systematycznie  stosują antykoncepcję.. czesto zwyczajnie prowadzą rozwięzłe życie ..
świat stanął na łowie..
gdy czytam ze dziewczyna 16-letnia regularnie uprawia sex to aż mi się niedobrze robi..
gimnazjaliści na środku ulicy całujący się , zero skrępowania w wręcz nachalne zachowania ...
Moja córka ma obowiązki , nie uważam ani ja ani ona że jest zbyt obciążana..
ja równiez jako nastolatka miałam i zle na tym nie wyszłam ..
dzisiaj młodzi ludzie zwyczajnie chcą mieć!!!!
telefony , ciuchy firmowe , inne gadzety według których nie można zyć...
a gdzie cmoknięcie mamy w policzek po przyjściu ze szkoły???
gdzie ustapienie miejsca w autobusie??
gdzie zapytanie babci czy jej coś pomóc???

wiem są rózne dzieci  różne rodziny , różni rodzice i różne środowisko..
ale moze warto przyglądnąć sie dziecku , poświęcić mu więcej uwagi , zainteresowania , aby czuło ze środowisko to nie autorytet.. że są  wartości w życiu które mijaja się z wszelkimi dobrami materialnymi...