I.Poezja kobiet dziennikiem amazonek świata uczuć.
Omówienie hasła ?kobieta? w ?Słowniku symboli? Władysława Kopalińskiego rozpoczyna się od zdania: ?Kobieta jest wcieleniem zasady negatywnej, pasywnej, symbolizuje chaos, nieład, niezgodę??. Istnienie kobiety uzdolnionej intelektualnie, utalentowanej było przez wieki skrajnym paradoksem, utopią, czymś śmiesznym. Św. Tomasz z Akwinu napisał: ?Tkwiąca w nasieniu mężczyzny siła czynna zmierza do utworzenia czegoś doskonałego: podobnego do siebie co do płci, a że rodzi się kobieta, dzieje się to albo z powodu słabości czynnej, albo z powodu jakiejś niedyspozycji materii, albo też spowodowało to, coś z zewnątrz, na przykład wiatry południowe.? Cóż to za święty, który nie potrafi zaakceptować, zrozumieć i żyć w pełnej zgodzie ze stworzeniem boskim?! Według Freuda kobieta była po prostu ?wykastrowanym mężczyzną?, a Nietzsche nie dostrzegał w kobiecie pierwiastka twórczego, stwierdził: ?Prócz lęku, piękne to i niebezpieczne kocię budzi dla siebie współczucie, gdyż zda się bardziej cierpiącem, łacniej uraźliwem, więcej miłości potrzebującem i na boleśniejsze rozczarowania skazanem od każdego innego zwierzęcia.?
Wszystko to są myśli i zapiski mężczyzn biorących udział w wojnie dwudziestowiecznej, wojnie dwóch światów- męskiego świata materii i kobiecego świata uczuć. Wojnie której genezą była natura obdarowująca mężczyznę i kobietę różnie zbudowanymi ciałami, a przede wszystkim odmiennymi mózgami. Kobiety jednak mimo swej słabości fizycznej posiadały ogromną siłę psychiczną, mentalną, były utalentowane, inteligentne i walczyły o swoje prawa dążąc do zwycięstwa w cieniu sukcesów człowieka płci męskiej. To że mężczyzna od wieków jest przedstawiany jako umięśniony, idealny wojownik, nie oznacza że kobiety są gorsze, one również walczyły, zwyciężały, one również, jak każdy, dobry żołnierz spisywały dzieje przebiegów bitew. I to właśnie poezja kobiet stała się dziennikiem amazonek walczących w sprawach świata uczuć, a zarazem polem owej walki.
II.Safona- starożytna nauczycielka kobiecej miłości.
Pierwsza bitwa pomiędzy światami płci na arenie poezji wybuchła jeszcze w starożytności. Obraz tamtejszego świata, los i postawę kobiet możemy odczytać z wierszy matki poezji kobiet-Safony. Była ona nauczycielką na greckiej wyspie Lesbos, poniżana i wyśmiewana przez mężczyzn, za to, że uczyła kobiety kochać ?nie fizycznie (jak mówią plotki), a mentalnie. Jej poezja jest typowo kobieca, przepełniona uczuciami, Safona z łatwością pisze o uczuciach, przesycając je zarazem pięknem, ale i realnością.
Zatrzymajmy się np. przy wierszu ? wydaje mi się samym bogom równy??. W utworze odnajdujemy jasno prezentowane uczucia takie jak miłość mężczyzny do kobiety, strach, bezsilność, słabość (?Oblana potem, drżąca, zalękniona??), ale prócz tego odczytujemy elementy świata uczuć, które przyczyniły się do zepchnięcia kobiet przez mężczyzn w cień. ?Wydaje mi się samym bogom równy??, ?blednę jak zwiędła poszarzała trawa??, ?Ze wszystkim jednak trzeba się pogodzić? ? z tych fragmentów jasno odczytujemy fascynację kobiet mężczyznami, pokorę, umiejętność pogodzenia się z losem. Właśnie z tych podstaw rodzi się poddańczość, bezgraniczna miłość, którą w zły sposób wykorzystali w późniejszym czasie mężczyźni.
III.Czarownice i królewny średniowiecza, czyli o talentach które spłonęły na stosie.
W średniowieczu kobiety przestały pisać. I nieprawdą są opowieści mężczyzn, że nie tworzyły poezji bo były beztalenciami, nieudolnymi istotami, które tylko mogły gotować i rodzić dzieci. Tworzyły poezję- jednak nie spisywały jej- nie umiały pisać, młodym dziewczętom odbierano możliwość edukacji. Pozostawały analfabetkami, swoje wiersze opowiadały dzieciom do snu, kletły wierszowane baśnie dziatkom do snu, a wieczorami opowiadały o świecie tkając, haftując, tworząc na płótnach historie pełne uczuć, historie o mężczyznach, których kochały i pozostawały im oddane.
A te które odważyły się ujawnić swoje uzdolnienia skazywano na wygnanie, nazywano czarownicami, palono na stosach. Męska kultura bycia odbierała światu jakąkolwiek możliwość rozwoju kultury.
IV.Elizabeth Browning- zwyciężyła nad mężczyzną słowem, by oddać mu pokłon.
W 1806 roku w Anglii pojawiła się iskierka nadziei na zaistnienie poezji kobiet wśród światowych bestsellerów, zdominowanych przez płeć męską- Elizabeth Browning. Na pewien czas zawładnęła sercami czytelników epoki romantyzmu, słowem wywalczyła sobie pozycję wśród męskiego społeczeństwa, tylko po to by oddać hołd mężczyźnie. Spójrzmy na wiesz ?Jak cię kocham? Poczekaj- wszystko ci wyłożę?. Kryje on w sobie nie tylko główne prawdy i założenia świata kobiet, ale również tajemnicę pojawienia się Elizy w gronie najwybitniejszych poetów. Była zwykłą kobietą, prostą osobą, nie potrzebującą stuliniowych monologów na najwyższych górach świata, samobójstw, czy buntu by ujawnić się wśród romantyków. Po prostu pisała o swojej czystej miłości, którą obdarzyła mężczyznę, bez problemów, zawahań potrafiła powiedzieć o tym co czuje. ?Jak cię kocham? Poczekaj- wszystko ci wyłożę??. Nie wywyższa swoich uczuć (?Kocham cię tak przyziemnie??), ani siebie, akceptuje to, że jest zwykłą, ziemską istotą na Bożej Łasce (??a gdy Bóg pozwoli, Będę cię nawet mocniej kochała po śmierci??). Miłość jest dla niej zaszczytem, a czysta miłość do mężczyzny i pokora jej powinnością i zapewne to pozwoliło jej osiągnąć sukces literacki w romantycznym świecie- mężczyźni po prostu nie czuli się zagrożeni.
V.Przełom w pozytywizmie, czyli o nowej drodze z Nowego Świata.
Po Browning znów nastała cisza ? cisza przed burzą. Pojedyncze strzały akcentujące istnienie talentu kobiet pojawiły się już w pozytywizmie, a prawdziwe uderzenie miało w Polsce miejsce w początkach XX wieku. Dobrze wykształcona, zdolna Maria Komornicka zachwyciła mężczyzn swoimi utworami, jednak zawód miłosny doprowadził ją do obłędu ? jej mąż nie potrafił zaakceptować jej sukcesów, był przeraźliwie zazdrosny, doprowadził Marię do choroby psychicznej.
Następną po Komornickiej kobieta, która dokonała przełomu była Anne Sexton- Amerykanka, która po próbie samobójczej zaczęła tworzyć poezje. Poezję, której do tej pory świat nie widział. Poezję która była prawdziwa, realna, przedstawiała nagie uczucia, doznania cielesne i mentalne. Anne odnosiła ogromne sukcesy w latach 60 XX wieku w USA, do momentu rozpadu małżeństwa, nieudanego romansu i samobójstwa.
VI.Halina Poświatowska-ta która walczyła uciekając przed czasem.
Powróćmy jednak do Polski. Halina Poświatowska urodziła się w 1935. Jako kilkuletnia dziewczynka zachorowała. Niegroźna choroba miała tragiczne konsekwencje- uszkodzone został serce Haliny. Jej skrajna słabość fizyczna, inwalidztwo nie zakłóciło talentu jaki nosiła w sobie. Według mnie była jedną z najwybitniejszych poetek wszechczasów. Jej poezja nie tylko była poezją kobiety, poezja kobieca, ale sama w sobie była kobietą. Tylko Halina potrafiła powiązać poczucie miłości Safony, średniowieczny światopogląd czarownic(?zielone uśmiechy kościołów/ wieże tańczące??), bezgraniczną miłość do mężczyzny, którą opisała Browning (?chcę/ imię twoje z gwiazdami zmieszać??) , brak tabu, które odnajdywaliśmy u Sexton i cały świat uczuć w jednym wierszu. Była pierwszą z tych, które wygrały z mężczyznami na arenie poezji. Jej erotyki obudziły w męskich umysłach zachwyt. Spostrzegli oni ze seks to nie tylko krótka przyjemność której zazwyczaj doznawali, ze również w tej ich materialnej, nieczystej, miłości, która tak bliska jest ich światu kryje się pełna piękna, ekstaza uczuć łącząca ich ze światem kobiet (?potem piersi uniesione końce/ śpiewały arię/ że się pną/ że świecą/ więc je w usta brał/ uśmiech/ zachłannie??). To właśnie Poświatowska pokazała mężczyznom, że ich ciała to nie tylko zbita masa mięśni i kości, ale że ich ciała to twory zbudowane również z uczuć, namiętności, szeptów, oddechu, że ich ciała są czystą poezją, która na papier przełożyć potrafi tylko kobieta (?o twoich ustach/ składać strofy wygięte??). To właśnie Poświatowska uświadomiła im, że to ?kobieta wyprowadziła mężczyznę z raju i tylko ona może go tam zaprowadzić?.
Nie wstydziła się śmierci, godziła się z losem, wiedziała że przemija, że przemija szybciej niż wszyscy (?kwitnę wiesz/ a to jest właśnie prawda/ zapadam wolno/ w śmiech szloch śmierć?). Nie miała żalu do nikogo. Pisała o lęku, bólu, potrafiła w każdej części materialnego męskiego świata dostrzec uczucie (?z linoskoczkiem/ zakochana puściła się gwiazda??).
VII.Anna Świrszczyńska- po prostu baba.
Kolejna, mająca w owej wojnie znaczenie Polska nazywała się po prostu babą, nigdy nie ubarwiała tego, co ją otacza. Znana jako realistka mająca w sobie wszystko, co powinna mieć kobieta- Anna Świrszczyńska. W swej poezji zawierała rzeczy, o których żaden mężczyzna nie odważył się wspomnieć, opisywała uczucia, których mężczyźni nie znali. Rozbierała na części pierwsze ból, radość, miłość, oddanie, tęsknotę, strach, wojnę. Tylko kobieta mogła pisać o matczynej miłości do dziecka (?Matka idzie cały dzień piwnicami(?)/ Przynosi trzy łyżki mleka/ Dziecko żyje/ godzinę dłużej?), tylko ona mogła ukazać uczucia jakie towarzyszą podczas narodzin nowego istnienia(?-Nie zwyciężysz mnie-mówię./ Nie będę jajkiem, które rozbijesz/ wybiegając na świat/ kładką, po której przejdziesz do własnego życia/ Będę się bronić...?), tylko kobieta mogła pokazać światu tą radość, bezsilność. Tylko ona była w stanie opowiedzieć o tęsknocie do mężczyzny, o trosce o niego(?żebym mogła go ukryć/ we wnętrznościach/ byłby bezpieczny jak dziecko??), o swej bezgranicznej miłości do niego, poświęceniu (?Ja go ocalę/ Ja zamiast niego/ pójdę na śmierć, on przeżyje?).
Świrszczyńska pokazała się światu, nie wybijając się ze społeczeństwa, odniosła sukces pisząc, że jest zwykłą kobietą i ta zwykłość onieśmielała mężczyzn.
VIII.Wisława Szymborska- kobieta z ?Noblem? na wierzy Babel.
Ostateczne zwycięstwo w Polsce miało miejsc w drugiej połowie XX wieku. Wisława Szymborska była kobietą która ostatecznie przypieczętowała sukces.
Jej poezja niczym nie odbiegała od poezji innych kobiet. Jednak w ramach swych wierszy zawierała elementy świata materii i świata uczuć scalając je ścisłymi powiązaniami. Na dorosłego, poważnego mężczyznę, potrafiła spojrzeć zerkając te kilkadziesiąt lat wstecz (?A któż to jest ten mały dzidziuś w kaftaniku?/ Toż to mały Adolfek, syn państwa Hitlerów!/ Może wyrośnie da doktora praw?...?), potrafiła się jako matka postawić na miejscu dziecka (?Bardzo ciekawe,/ jaki ruch wybiorą,/ kiedy już się zachwieją na krawędzie:/ wędrówkę po suficie?/ lot dookoła lampy?...?). Postrzegania świata nie miało dla niej żadnych granic. Ostatecznym ciosem dla męskiej dumy, która nie uznawała talentu kobiety był wiersz ?Na wierzy Babel?. Szymborska opisując nocną rozmowę kobiety i mężczyzny przedstawia jak bardzo dobrze znany jej jest tok rozumowania mężczyzn, słowa i myśli człowieka (?? Która godzina? ? Tak jestem szczęśliwa,/ i brak mi tylko dzwoneczka u szyi,/ który by brzęczał nad tobą, gdy śpisz??) oraz konflikty które rodzą się (? ? Dlaczego kłamiesz,/ dlaczego mówisz do mnie jej imieniem,/ kochasz ją jeszcze? ? O tak, chciałbym,/ żebyś została ze mną..?). i umierają miedzy ludźmi. Szymborska przedstawiła różnicę między umysłami, między światami płci. Wskazała główne połączenie kobiety ze światem męskiej materii i kobiecych uczuć- sentymentalność.
Świat dostrzegł jej wielki talent. Dostała nagrodę Nobla. Stanęła wyżej niż wielu mężczyzn. Oficjalnie obaliła teorie Nietzschego, Freuda?
IX.Poezja kobiet odpowiada na pytanie: co to znaczy być kobietą walczącą z materializmem, rutyną i stereotypami świata, walczącą w trudzie i z poświęceniem.
Podsumowując- poezja kobiet jest niczym pamiętnik, zawiera w sobie wszystko co dotyczy kobiety, opowiada o istotach czujących, myślących, żyjących, o osobach pełnych troski, poświęcenia, o ciałach delikatnych i słabych, o duszach potężnych i silnych, o łzach i uśmiechu o narodzinach i o śmierci. Poezja kobiet jest dziennikiem amazonek świata uczuć, wojowniczek toczących bój ze światem, złem, niesprawiedliwością i przede wszystkim oschłością materii. Bo nawet w najmniejszej drobinie znajduje się sentymentalne uczucie i piękno.