Rozdzielność majątkowa to ustrój majątkowy małżeński, który charakteryzuje się tym, że nie występuje w nim majątek wspólny małżonków, lecz dwa odrębne (w sensie prawnym) majątki osobiste, z których każdy należy do jednego z małżonków i każde z nich zarządza swoim majątkiem samodzielnie. Ustrój ten nie wyłącza jednak wspólnego nabywania przez małżonków różnego rodzaju praw (np. własności mieszkania, samochodu itp.), co znaczy tyle, że przedmioty te należą wówczas do małżonków na zasadach współwłasności. Każde z małżonków ma prawo do określonego, wyrażonego w ułamku, udziału w nabytej rzeczy. Jego wysokość zależy tylko i wyłącznie od woli małżonków. Każde z małżonków może też bez zgody drugiego swobodnie dysponować przysługującym mu udziałem w rzeczy wspólnej, jak również całym odrębnym majątkiem.
Rozdzielność majątkowa może powstać przed zawarciem małżeństwa, niemniej nic nie stoi też na przeszkodzie, aby wprowadzić ją po ślubie. Żeby to zrobić wystarczy zawrzeć u notariusza umowę majątkową albo wnieść pozew do sądu.
Aby doprowadzić do rozdzielności w wyniku podpisania umowy zawartej przed notariuszem konieczne jest zgodne działanie współmałżonków, co znaczy, że oboje muszą dojść ze sobą do zgodnego porozumienia. Jeżeli jedna ze stron będzie sprzeciwiała się takiemu uregulowaniu stosunków majątkowych, notariusz nie będzie mógł wprowadzić rozdzielności tylko na podstawie żądania jednego z małżonków. Małżeńska umowa majątkowa musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Można w niej określić dowolny termin, od kiedy będzie obowiązywała. W praktyce najczęściej zawierane są umowy wchodzące w życie z dniem ich zawarcia, choć mogą być nawet z datą wsteczną.
Jeśli jednak nie ma wymaganej zgody ustanowienia rozdzielności majątkowej można się wówczas domagać przez sąd. Żądanie takie musi być uzasadnione ważnymi powodami. Obowiązujące przepisy nie definiują co prawda pojęcia ?ważne powody?, ale w praktyce są to sytuacje natury majątkowej, jak np. trwonienie majątku wspólnego na skutek lekkiego trybu życia, alkoholizmu, rażącej niegospodarności, uchylaniu się od dbania o wspólne dobra, albo też zatrzymaniu tego majątku wyłącznie dla siebie i niedopuszczeniu współmałżonka do korzystania z niego. Mogą to być także okoliczności natury niemajątkowej, np. faktyczna separacja małżonków, zaistnienie podstaw do domagania się rozwodu itp. Ważnych powodów nie stanowią natomiast okoliczności niezawinione przez małżonka, bądź niezależne od jego woli, np. długotrwała choroba. W tym przypadku rozdzielność powstaje z dniem oznaczonym w wyroku sądu, który ją ustanawia.